Takk for utfordringa. Eg trur ikkje eg skal stå her som vara på Stortinget i denne perioden og svare for ei tidlegare regjering der Framstegspartiet har delteke. Det eg må ta utgangspunkt i, er det Framstegspartiet føreslår i denne perioden. Her har me – i ulike samanhengar – føreslått at frivillig sektor får momskompensasjon. Det hadde betydd mykje for alle dei tenestene dei leverer. Eg oppfatta vel eigentleg ikkje svaret på det fyrste spørsmålet mitt: Kva er årsaka til at regjeringa ikkje stemmer for det?

Når eg ikkje er vara, er eg ordførar på Stord. I ei tid då kommunane slit økonomisk, og stadig fleire gjer det, blir frivillig sektor viktigare og viktigare. Framstegspartiet har i fleire omgangar føreslått regelstyrt momskompensasjon, seinast i budsjettet for 2025. Det ville ha styrkt frivillig sektor. Kva er årsaka til at regjeringa stemmer imot eit så godt forslag?

På vegner av saksordføraren, Silje Hjemdal, vil eg først takke komiteen for behandlinga av saka. I ei tid med mange saker til handsaming og relativt kort frist har komiteen også i denne saka vore konstruktiv og ryddig. Forslagsstillarane tek utgangspunkt i at ungdom er ei gruppe som ikkje får tilstrekkeleg politisk merksemd. Ein del utfordringar i samfunnet rammar ungdom særleg hardt, og forslagsstillarane meiner difor at det bør gjerast enklare for ungdom å få arbeid eller utdanning. Forslaget har blitt sendt til arbeids- og inkluderingsministeren, som har henta inn informasjon frå fleire andre statsrådar fordi forslaget grip inn i fleire fagområde både på Stortinget og i regjeringa. Det vil liggje føre ei delt innstilling, og eg vil difor la dei ulike partia sjølve gjere greie for synspunkta sine. På vegner av Framstegspartiet vil eg slå fast at det er viktig at unge vaksne får moglegheit til å delta i arbeidslivet og i fritidsaktivitetar. Me meiner at fleire unge vil få deltidsjobb dersom butikkane får halde ope på søndagar. Det vil hjelpe dei som søkjer arbeid, styrkje varehandelen og vere til nytte for kundane – ein vinn-vinn- situasjon. Framstegspartiet har òg føreslått å auke frikortgrensa til 150 000 kr. For ungdomane betyr det at dei vil få meir igjen for å arbeide. Nokre unge er sjølvgåande og ønskjer å starte enkeltpersonføretak. Me vil opne for at ungdom allereie frå fylte 16 år skal få lov til det. Samstundes vil me styrkje lærlingtilskotet for å få fleire ungdomar ut i arbeid. Når det gjeld fritidsaktivitetar, har Framstegspartiet stor tru på at frivillig sektor kan og vil gje gode tilbod. Difor er det viktig at sektoren får gode og føreseielege rammevilkår. Me har gjentekne gonger føreslått å regelfeste momskompensasjon. Me vil leggje til rette for at ungdom får nyte fruktene av eigen innsats og eigne initiativ, men me støttar ikkje forslag om å opprette kunstig skapte offentlege jobbar.

Eg er imponert over tida eg fekk til rådigheit no. Eg skal ikkje bruke ho heilt ut. Det kan kanskje verke underleg at me i ei sak der alle er einig i intensjonen, likevel vel å røyste imot. La meg difor forklare kvifor. Framstegspartiet er, i likskap med fleirtalet, heilt tydeleg på at det ikkje skal drivast marknadsføring retta mot barn og unge. Barn er lett påverkelege og ofte lite kritiske til reklame og marknadsføring. Difor har det i mange år vore forbod mot dette. Dei fleste aktørane held seg til regelverket, og det er heldigvis få brot på dette forbodet. Nokre brot kan skuldast at marknadsføringa eigentleg er meint å rette seg mot foreldre, men blir oppfatta som retta mot barn – altså ein klassisk gråsoneproblematikk. Framstegspartiet er uroa for at aktørar som meiner dei marknadsfører for foreldre, kan risikere strenge gebyr dersom myndigheitene meiner bodskapet er retta mot barn. Me er difor bekymra for at maksrammene for gebyr, slik dei er føreslått, kan bli for høge. Me ønskjer å unngå at gebyra blir urimeleg høge i forhold til brotet. Framstegspartiet vil difor ikkje tilrå forslaget slik det ligg føre.

Det er få lover som er viktigare enn barnevernslova. Det skuldast at lova kan gripe så djupt inn i livet til enkeltmenneske og familiar. I dei tilfella der barnevernet er involvert, er det alltid ei moglegheit for at det offentlege må gripe inn for å sikre barnet. I alle slike saker må rettstryggleiken til barn, foreldre og andre involverte partar tryggjast. Det vil alltid vere ei utfordring. Mange av dei føreslåtte endringane går i rett retning ved å styrkje rettstryggleiken for alle partar. Difor vil også dei fleste endringane få vår støtte. Regjeringa Solberg sette i gang eit høgst nødvendig kompetanseløft i barnevernet. Det er i dag rett å erkjenne at den auka formelle kompetansen i barnevernet ikkje har ført til tilstrekkeleg heving av kvaliteten i tenestene. Det er i dag eit ønske om fleire mastergradar i barnevernet. Det kan vere positivt, men det må ikkje handhevast rigid. Det finst mange med god kompetanse sjølv om dei ikkje har formelle papir på det. Det blir føreslått å senka alderen for å få prosessuelle rettar til 12 år. Argumentet er at det vil styrkje rettstryggleiken til barn i slike saker. Det er eit argument me har stor sans for. Samstundes er ei slik endring mangelfullt utgreidd. Difor er det grunn til å spørje om kostnadene kan bli langt større enn effekten. I denne saka ser me eit skarpt og viktig skilje mellom dei to sidene i salen. Dei raud-grøne har i fleire år ført eit ideologisk løp mot private leverandørar av barnevernstiltak. Dei har avgrensa gode og velfungerande private tilbod, i mange tilfelle sjølv om det ikkje finst offentlege eller ideelle tilbod som er like gode. Også Riksrevisjonen har kritisert politikken til regjeringa for å avgrense bruken av private leverandørar. For Framstegspartiet er det heilt klart at det er uinteressant kven som leverer tenestene. Det einaste interessante er at det offentlege sikrar barn og unge i barnevernet ein best mogleg oppvekst. Barn er altfor viktige til at me kan la dei raud-grøne med ideologiske skylappar gje dei eit dårlegare tilbod. Me fremjar difor, saman med Høgre og Venstre, eit forslag om private godkjende barnevernsaktørar og bustadtiltak. Sjølv om barnevernet stort sett er til god hjelp for barn og familiar, er det sterkt fokus på dei tilfella som ikkje blir handterte godt nok. Nokre av dei sakene som går gale, blir slått stort opp i media. Nokre endar i tragedie for dei involverte. I desse dagar går det føre seg ei rettssak med eit slikt tilfelle: hjarteskjerande og med tragisk utfall. Samtidig veit me at det finst saker som går gale utan å få merksemd i media. Dei er like triste. Til slutt vil eg peike på at alle i denne salen ønskjer at barn skal få ein best mogleg oppvekst. Difor håpar eg at me med dei endringane som no blir gjorde, bidreg til betre tenester for alle involverte, særleg for dei sårbare barna.

Eg er her som vararepresentant og tenkte eg skulle følgje ein spennande debatt. Han har vore god. Det er mange ulike syn. Eg klarte ikkje å dy meg lenger. Eg er til dagleg ordførar på Stord, og eg har foreldre som kjem til meg og fortel kva som skjer i kommunen eg er ordførar i. Det er skremmande. Det er 19 300 innbyggjarar og ikkje den største kommunen, men me har utfordringane. Eg skal ikkje stå her og seie at dagens lov fungerer, for det gjer han ikkje, men eg er veldig usikker på om fleirtalet treffer. Eg skal forklare kvifor. I dag får ungdomsskuleelevane våre utdelt gratis – gratis – stoff. Kvifor får dei gratis stoff? Jo, det er for at dei skal kome inn på ein bane som gjer at dei blir avhengige. Dei som deler ut dette gratis stoffet, er dei som blir trefte av forslaget om auka brukardose. Det er framleis ungdomar som deler ut gratis stoff. Dei har jo no lettare for, viss eg har forstått forslaget frå fleirtalet rett, å seie at dette er til eiga bruk. Dei me må ta, er jo bakmennene og dei bak dei igjen. Eg er livredd for å senke terskelen så desse mellomstore ungdomane lettare skal gå inn på banen med å dele ut gratis stoff. Lykkast me ikkje med det, får me fleire som blir avhengige av stoff. Uansett kva utfallet blir, må me gje politiet verkemiddel som gjer at dei kan ta dei – om det er mellommenn eller bakmenn. Me kan ikkje ha det sånn som me har det i dag. Eg er vararepresentant desse siste vekene på Stortinget. Representanten Hovland er her også. Me kjem til å møtast i politiråd, for han skal tilbake som lensmann Hovland, som eg seier. Han skal tilbake til Stord, og der vil me møtast i politiråd. Eg gleder meg til debattane me skal ha i etterkant, der me òg skal diskutere utfordringane me har lokalt.

Me i Framstegspartiet er stolte over at me fekk på plass den norske filminsentivordninga då me sat i regjering. Det er eit viktig grep for å trekke store internasjonale filmproduksjonar til Noreg, og ikkje minst ut til distrikta. Ordninga har vist seg å vere ein suksess både som kulturpolitisk og som næringspolitisk verkemiddel. Difor støttar me forslaget om å innlemme Svalbard i forskriftene til Norsk filminstitutt. Me meiner det er på høg tid at Svalbard òg får ta del i denne ordninga som bidreg til både arbeidsplassar, næringsutvikling og internasjonal synleggjering av norsk natur og historie. Me har sett korleis produksjonen av HBO-serien «Succession» har lagt igjen millionar i lokalsamfunnet i Romsdal. Det er ikkje berre dei store produksjonane som tener på dette – hotell, serveringsbransjen, transportsektoren, teknisk personell og små tenesteytarar i heile landet får nyte godt av ringverknadene. Å inkludere Svalbard vil styrkje det mangfaldet ordninga allereie skaper. Svalbard er unikt. Det er arktisk natur, dramatisk landskap og eit spennande samfunn. Dette er kulissar som både norske og internasjonale filmskaparar ser etter. Framstegspartiet har òg føreslått å gjere filminsentivordninga regelstyrt, slik at ho blir meir føreseieleg og konkurransedyktig. Me meiner det bør vere slutt på søknadsfristar og usikkerheit. Produsentar treng føreseielege rammer. Me ønskjer ein film- og kulturpolitikk som legg til rette for verdiskaping både kulturelt og økonomisk. Dette forslaget er eit steg i rett retning.

Det vesle landet vårt har dei siste åra opplevd fleire grufulle terrorangrep som har sett djupe spor i folkesjela vår. Desse kunne ha bidrege til store motsetnader i samfunnet vårt, men det norske folk har stått samla når tragediane har råka oss. Det er ein stor styrke for samfunnet vårt, og noko me må vere stolte av. Samstundes er det noko me aldri må ta for gitt. Komiteen sitt arbeid med meldinga om førebygging av ekstremisme viser at partia i stor grad står saman. Framstegspartiet er heilt samd med ein samla komité som understrekar at Noreg sine erfaringar med terrorisme – ekstremisme i sin ytste konsekvens – med all tydelegheit viser at det førebyggjande arbeidet mot ekstremisme må styrkjast. Me må halde fram med å stå samla mot valdsekstremisme, uavhengig av om det kjem frå ytre høgre, ytre venstre eller ekstreme tolkingar av religion. Det er berre ekstremistane som vinn dersom ein ekskluderer kvarandre og svekkjer semja om dei felles verdiane våre, som demokrati, ytringsfridom og likeverd. Det er eitt område der Framstegspartiet skil lag med resten av komiteen, og det gjeld merknadene våre om den jødiske minoriteten. Noreg har ei svært problematisk historie knytt til antisemittisme, med forbod mot tilgang til riket og norsk politi sin medverknad under holocaust. Det er urovekkjande å sjå at antisemittisme igjen er i framvekst, både i landet vårt og internasjonalt. Etter Hamas sitt grufulle terrorangrep mot Israel den 7. oktober 2023 og dei forferdelege konsekvensane for den palestinske sivilbefolkninga i etterkant har antisemittismen vakse både som ideologi og i handling. Dette er svært bekymringsfullt for dei om lag 1 500 jødane som bur i Noreg. Politiet i Oslo har måtta auke tryggleiken rundt jødiske samlingspunkt. Truslar, sjikane og diskriminering retta mot jødar har auka. Under demonstrasjonar og i sosiale medium har det vore regelrett hat mot jødar. I ei undersøking NRK gjennomførte blant norske jødar i 2023, svarte heile 69 pst. at dei hadde hatt ubehagelege opplevingar knytte til den jødiske identiteten sin etter Hamas sitt terrorangrep. 63 pst. oppgav at det var nokon med muslimsk bakgrunn som stod bak hetsen, og nesten halvparten svarte at det kom frå personar med venstreorientert ståstad. Dette er tal me må ta på største alvor, for alle skal kjenne seg trygge i Noreg. Difor er det viktig med konkrete tiltak for å styrkje innsatsen mot antisemittisme. Noko av det viktigaste me som samfunn kan gjere, er å spreie kunnskap om antisemittisme gjennom historia bak og dei alvorlege konsekvensane, særleg til dei unge. Hvite Busser og Aktive Fredsreiser sine skuleturar til Polen og Tyskland, med besøk i tidlegare konsentrasjonsleirar, har gjeve norske elevar verdifull innsikt i dei tragiske konsekvensane antisemittisme og andre ekstreme ideologiar kan føre til. Difor meiner me at alle norske elevar i løpet av skuletida bør få høve til å besøke ein konsentrasjonsleir. Framstegspartiet er kritisk til at mange av tiltaka regjeringa føreslår, vil medføre auka offentlege utgifter, utan at ein kan dokumentere effektar som faktisk reduserer ekstremisme. Samstundes blir det føreslått lite i form av sanksjonar mot lovbrot. Førebygging er viktig, men det er òg heilt avgjerande for respekten for rettsstaten vår at me har klare verkemiddel mot valdelege ekstremistar. Regjeringa burde difor vore langt tydelegare i meldinga om korleis ein vil følgje opp andre viktige område, særleg innan justissektoren. Framstegspartiet har alltid teke klar avstand frå ekstremisme. For oss er enkeltmennesket unikt, heilt uavhengig av religion, etnisitet, legning, hudfarge eller andre medfødde eigenskapar. Autoritære samfunnssystem og valdeleg tankegods har ingen grobotn i synet vårt på menneske og samfunn. Det er verdiar me deler med dei andre partia på Stortinget, og som ein står samla om. Det er viktig, for me må aldri tru at demokratiet vårt, fridom, tryggleik og ytringsfridom er verdiar me ikkje kan miste.

Pisk og gulrot – eller burde me i dette tilfellet berre snakke om pisk? Det er tydeleg at fleirtalet i denne salen er mest glad i pisk, og dei forstår ikkje at hesten går betre dersom han får gulrot. Fleirtalet vel å innføre ei stivbeint ordning med krav og strenge avgrensingar. Ordninga er ikkje eingong skikkeleg utgreidd. Fleirtalet viser til at andre land har innført ulike strøymeavgifter, men fleirtalet overser fullstendig at Noreg har blant dei aller dårlegaste insentivordningane. Regelstyrte produksjonsinsentiv er meir effektive i å tiltrekkje seg varige investeringar enn eit slikt krav som fleirtalet i dag vedtek. Insentiv forårsakar ikkje marknadsvridingar. Ved å adressere marknadssvikt, slik som høge produksjonskostnader og risiko, kan desse insentiva auke investeringane og minimere vridingar. I gjennomsnitt fører implementering av program med beskjedne insentivnivå til ein auke på 6,5 pst. i investering i lokalt innhald. Analysar viser at land med meir restriktive retningslinjer, særleg kvotar for lokalt innhald, kan oppleve dårlege investeringsnivå i produksjonen av lokalt innhald. Desse restriksjonane gjev kostnader som kan hindre evne og vilje til å investere. I gjennomsnitt blir lokale investeringar reduserte med 8,2 pst. når ein innfører ein politikk som liknar på innhaldskvotar. Eller sagt på ein annan måte: Regelstyrte insentivordningar er mykje meir effektive enn slike ordningar fleirtalet i dag vedtek. Til slutt vil eg òg nemne at det fleirtalet vedtek i dag, ikkje har gjennomgått nokon konsekvensanalyse, så ingen veit noko om moglege utilsikta konsekvensar. Det blir heller ikkje innført noko tilsvarande krav for lineær tv. Dette er konkurransevridande. Dessverre vel fleirtalet i dag pisk – utan gulrot. Framstegspartiet vil stemme imot endringane.